Italian poem
Lode masciza che senpre val
by Giovanni Demenego (1821–1867)
Voi mo vede, se i ra ciato, se ra tolo del bon ves, se zavario, se son mato, come al dito del paes.
Na canzon voi bete 'sò proprio inz el dialeto nosc, che ra intende ci che vó, tanto l furbo come l gros.
No ve ocore tanto ston par intende chesta ca, ch el ra intende l pi coion, che no sepe el beabà.
I ra molo a chera 'sente, che sto an fesc outo e bas, voi parlà fora d i dente, ch i me daghe po del nas!
Da un pormai, come che son, a chi sciore ancuoi i ra cazo, parché da ra sò prejon, ei na fuga, che me mazo.
Voi 'sì ben a ra segura, che, se i vó se vendicà, de ra strofa, a ra pi dura, i pó béteme a poussà.
Ma son pien de umanità, e in me stesso ei fato l pian de dì sol ra verità, come deve un bon cristian.
De dì poco; che mangare me podesse sbramosà! ma parbio sun zerte afare no me fido de tocià.
Ci che no ra vó capì, ch i se volte pura in là; 'sà l esordio l é fenì, s avé voia, tabacà!
Primo d an l é presto ca; de ra banca comunal ra cucagna fenirà con ramarico mortal.
I à da bete 'sò ra ziera, e i à l cu da scarsimà a lascià chera scaliera, chi sbroas, chel mescedà.
Eh! ma ignante po de moe, dute insieme de buriada i se sturta con chi noe a dà r ultima spanzada.
Se in session i é come toutes, là no ocore, che s i caze, che co vien dorà ra goutes, oh! avessi mas e braze!
Anpezane! sentreave, s avé fosc vediei da maza, che colore magnarave ra reategna nche del Naza.
Epò ancora i par ben poco a chel Dio de trionfà, i vorave ciapà a scroco anche legnes da brujà.
I madies via de davante de tuoi al Chino i à 'sà provà, che con chi del Padressante i avea massa da sofià.
Zenzo pien de baronada taia su e bete via, pò el i dà una sonada col linguajo de galia.
Sti eletore, ci elo stà, val a dir, chiste sturloi, che i à scelto a me guarnà, chesto rodol de fraioi.
Ma cemodo ei 'sude adora coscì a i zerne dute cuante, che i à propio ciatà fora i nevode de Morgante!
Ma de duta cher armentes tolon fora l Begontina, che là pede chi segrentes s el pó dì fior de farina.
Sode e roba a baton e vestì de pano fin, ma l no i rende surizion al pi gramo Cadorin.
El no n à ra deboleza d ingradisse e slaatà; l é l proverbio, che “grandeza r é sorela d umiltà”.
S el no stasse con colore, el sarave mincionà, l à da stà, vore o no vore, par no n esse bartasà.
Besen vede, canch i rua dal specià, dal sen, dal tai, da Valbona, da ra Stua, se i à in toura i sò farai.
Là, cardeme, ch i ra studa co na prescia r arsità, ch i se jonfa, fin ch i suda dal festide de crepà.
De sti Puster inze ca i 'sirave ben ra fasces, o el Fouruzo i pó ciamà con rejon “stracaganasces”.
Oh! ce roste de vedel pies de spezies, de vontura, ch a i toi fora de fornel, s à da bete cuatradura.
Ce magnas da inperator cojinade a uso Franza, ch a sentì noma l odor se s inbalsama ra panza!
Ci che intiv a esse presente, ch i se paghe de vardà, che i parmete solamente de sbavasse e de stofà;
ch i se bete l cuor in pasc, ch i se nete po ra bocia, ch i no guze i marzelasc, parché a lore no ghin tocia.
Epò i taca, ma da furbe, co de fraia l é stajon, che ra 'sente no i desturbe, su ra porta un cartelon:
“È vietato l'introdursi senza prima d'annunciarsi” Cortegiani, cardeo fursi, che noi semo tanto scarsi?”
Co l é pasto, par mes ora chel scritorio par na zela; no se sente a stà de fora, ch el cuciaro e ra forzela.
Co ra furia r é passada, i scomenza a rajonà, ma l Carter el no i abada, el majena e l tende là.
El no varda i outre in faza, ch el vó tende ai fate suoi, e si crida, el no s inpaza, ch el no serve a pi paroi.
E ch i see pur in cuestion o de gueres o zitas, el no disc ra sò pugnon, ma l gramora in santa pasc.
No pó esse, ch el descore ne ra sò conversazios, che se l corpo l é con lore, el pensier l é intor i bos.
Se i parlasse de cotura, d outigoi, de fen, de strame, de valmes, de sternedura, de porziei, de vedelame,
de ra moda d ingrassà, de na conpra, d un barato, voi scomete ch el i dà su sti afare l scaco mato.
De ra carica l aviso, co Ventura l i à portà, se, de cuor, al paradiso l à sta suplica mandà:
“Oh! bon Dio, anjele sante, conzedeme par sto an na dentera de diamante par lourà da cortejan;
canal anpio e bona ciucia, che no teme l fun del vin, e ra panza fata a gucia, che no n ebe fon né fin!”
Ce ben che l é stà esoudì, vede ci che no n é zote, che l magnà l lo fesc sparì come chi dai bussolote.
'Sente, no cardassà mai, cuanto vin che l porta via chera fréde tananai! par ch el ebe ra majia.
Ce da ride a l vede cioco par chi luoghe a tandarlà, a svoità chel boudinoco par chi buje, che se sà.
Ma co i và fora d i suoi, d agadeita un carantan, gnanche brodo de fajoi el no zerca in duto l an.
Ma l disc là, che ra và a maca: “Panza mea, no te fei stà!” senpre pien come na vaca, come un pinter beerà.
S à và par chera, l Dorigo l é l pi stranbo de chi ciave; ei pugnon ch anch el marigo con chel là l ra pardarave.
Se sà ben, se sto madaia tira r aga al sò morin, s el porta inze ra fraia dal pi franco Paladin.
Chera spiuma, co Ventura l é 'sù in ciasa col bilieto, l à sapù fei ra fegura da conosce, se l é dreto:
tol ra zedola e fesc finta d esse duto ingramazà, pò l scomenza a fei ra grinta, a scioudasse, a delirà,
a dà in bestia, a tirà fora zinch o sié d i meo pardiós, a mandà dute in malora, ra comune, i loudaduos.
El par un anima persa, duto stiza, duto fiel, ma in cuor l eva vizeversa duto festa, duto miel.
El pensava che ra 'sente no vedesse l sò pensier. No vorave 'sì de mente de dì algo del cassier:
chel ra porta ben zimada, prché l à ra cassa in man, ma se l pó fei n asenada, el no speta mai doman.
Pa ra piaza, con un anda da sovrano l marcia via; a incontrà sta 'sente granda besen feighe na “scioria”!
Par che l ebe un palo in culo, che l feje stà in dover, con chel far coscì da bulo, con chel 'sì da granatier.
Che se calche poeron sode a inpresto el i domanda, par che see ra tentazion, el sin và da r outra banda.
O ch el disc, che l no n à un scheo, o ch el à da baratà; podé ben i dì “ve preo”, gnanche un cru no i cabolà.
No n é cajo, ch i ghe tome chi lanpantes da ra mas, el sodisfa i poerome con boldoi e zigarasc.
El l à l grano a prezo roto e l lo vende a marza usura; besen dì chue chiste almoto i à dal diou poca paura.
Ma ce braa stracadente ch i me bete sora ciou: par sé i pensa e pa ra 'sente i à l cuor fiedo come un rou.
E scì ch a chesta cavales s i ra sona a pi no pos, ma chi i tira su ra spales, che i à fato sora os.
Michel saldo stà a temon, el i mena pa ra berna, el reje da volpon, el i serve da luzerna.
L à politiga e l é fin, l à chel Dio che dute sà, el no abada un bagatin al comando de chi là.
Come zeoles l é dopio, inz i voe el i ra fesc, el i incanta, el i dà l opio, el i torze d ogni ves.
Là de chera cubia grama se pó dilo l caretier, che conforme ch el i ciama, i và hota e vista her.
E ch i feje pur sussuro, s i dà spade, l tira cope, de ra spores de chel uro l à pi pratega de trope.
Par sta ota conpatì se delves no i r ei ciantada, no fajede un “chi và lì” opur calche furlanada.
Vedè ben, che se ra pó anche liese inze na jeja, duto chel ch ei betù 'sò 'sà l savé un par ciamesa.
Che se fosse stà tré dì con vosoutre sun chi scagnes a ve vede, a presentì, l eva un outro pei de magnes;
o se seve un talaran a firà sun chel paré, sta canzon da zarlatan ra ciapava pì conzié.
Se una femena, che sà mile puzes del paes fosse stada a min detà, l eva algo pi delves.
Ce voreo mai dai abada a ra lenga d i invidiosc, che a dà calche sboconada i vorav esse con vos.
Fajé meo ad azetara senza vin avé par mal; no r usade, ra capara, se nò vien el capital.