Machinae Gesticulantes

Admiranda cano levium spectacula rerum, Exiguam gentem, & vacuum fine mente popellum; Quem, non surreptis coeli de fornice flammis, Innocuâ melior fabricaverat arte Promotheus.

Compita quà risu fervent, glomerátque tumultum Histrio, delectátque inhiantem scommate turbam; Quotquot laetitiae studio aut novitate tenentur, Undique congressi permissa sedilia complent. Nec confusus honos; nummo subsellia cedunt Diverso, & varii ad pretium stat copia scamni. Tandem ubi subtrahitur velamen, lumina passim Angustos penetrant aditus, quà plurima visum Fila secant, ne, cùm vacuo datur ore fenestra, Pervia fraus pateat: mox stridula turba penates Ingreditur pictos, & moenia squallida fuco. Hic humiles inter scenas, angustáque claustra, Quicquid agunt homines, Concursus, Bella, Triumphos, Ludit in exiguo plebecula parva Theatro.

Sed praeter reliquos incedit HOMUNCIO raucâ Voce strepens; major subnectit fibula vestem, Et referunt vivos errantia lumina motus; In ventrem tumet immodicum; ponè eminet ingens A tergo gibbus; Pygmaeum territat agmen Major, & immanem miratur turba Gigantem. Hic magnâ fretus mole, imparibúsque lacertis Confisus, gracili jactat convitia vulgo, Et crebro solvit, lepidum caput, ora cachinno. Quanquam res agitur solenni seria pompâ, Spernit sollicitum intractabilis ille tumultum, Et risu importunus adest, atque omnia turbat. Nec raro invadit molles, pictámque protervo Ore petit Nympham, invitóque dat oscula ligno.

Sed comitum vulgus diversis membra fatigant Ludis, & vario lascivit mobile saltu.

Saepe etiam gemmis rutila, & spectabilis auro, Lignea gens prodit, nitidisque superbit in ostris. Nam, quoties festam celebrat sub Imagine lucem, Ordine composito Nympharum incedit honestum Agmen, & exigui Proceres, parvique Quirites. Pygmaeos credas positis mitescere bellis, Jamque, infensa Gruum temnentes prelia, tutos Indulgere jocis, tenerisque vacare choreis.

Tales, cùm medio labuntur fidera coelo, Parvi subsiliunt Lemures, populúsque pusillus Festivos, rediens sua per vestigia, gyros Ducit, & angustum crebro pede pulsitat orbem. Manè patent gressus; hinc fuccos terra feraces Concipit, in multam pubentia gramina surgunt Luxuriem, tenerisque virescit circulus herbis.

At non tranquillas nulla abdunt nubila luces, Saepe gravi surgunt bella, horrida bella, tumultu. Arma cient truculenta cohors, placidámque quietem Dirumpunt pugnae; usque adeò insincera voluptas Omnibus, & mistae castigant gaudia curae. Jam gladii, tubulique ingesto sulphure foeti, Protensaeque hastae, fulgentiáque arma, minaeque Telorum ingentes subeunt; Dant claustra fragorem Horrendum, ruptae stridente bitumine chartae Confusos reddunt crepitus, & sibila miscent. Sternitur omne solum pereuntibus; undique caesae Apparent turmae, civilis crimina belli.

Sed postquam insanus pugnae deferbuit aestus, Exuerintque truces animos, jam Marte fugato, Diversas repetunt artes, curásque priores. Nec rarò prisci Heroes, quos Pagina sacra Suggerit, atque olim peperit felicior aetas, Hic parvâ redeunt specie. Cano ordine cernas Antiquos prodire, agmen venerabile, Patres. Rugis sulcantur vultus, prolixáque barbae Canities mento pendet: sic tarda senectus TITHONUM minuit, cùm moles tota Cicadam Induit, in gracilem sensim collecta figuram.

Nunc tamen unde genus ducat, quae dextra latentes Suppeditet vires, quem poscat turba moventem, Expediam. Truncos opifex & inutile lignum Cogit in humanas species, & robore natam Progeniem telo efformat, nexúque tenaci Crura ligat pedibus, humerisque accommodat armos, Et membris membra aptat, & artubus insuit artus. Tunc habiles addit trochleas, quibus arte pusillum Versat onus, molique manu famulatus inerti Sufficit occultos motus, vocémque ministrat. His structa auxiliis jam machina tota peritos Ostendit sulcos, duri & vestigia ferri: Hinc salit, atque agili se sublevat incita motu, Vocésque emittit tenues, & non sua verba.