Entginas poesias e raquintaziuns

1. Ils Sursilvans. (1709.) Dal culm Crispalt cun furia vegn La roscha bein armada, Da cloms e grius de guerra ferm El batta la vallada — Et a Muster ils purs vilai Cun pugns e pals en sepinai. Ei fan beinvegni als Franzos. Ils Sursilvans han possa, Ed en battaglia sco ils uors Han ei sfraccau lur ossa. E tgi, che po, cun sauna pial, Untgescha spert la nauscha val. Curascha catsch' als Sursilvans II saun per las aveinas; — 200 — In pievel liber, buc disaus De viver en cadeinas, Cammond' en sia casa sez E storscha vess il siu cavez. 11 Plaun rampluna susentaus Da fermas canunadas; Ils battagliuns della Cadi, Las rietschas en formadas; Sper il casti de Rehanau Han mats e purs giu se postau. II Rein tschallata stagn, cotschnius Da caulda sanganada, II saun hostil ha oz lavau Ruina quid la spada — Sper il casti de Rehanau, Cheu han las roschas se cargau. Ils Sursilvans culs halumbards Spurlentan or las launcas, Ei sfraccan ils guerriers Franzos E sdreinan eis en brauncas. Sil prau de Dornet vegn schuau Cul saun digl inimitg mazzau. Vonzei se raspa cun vigur L' armada spatatschada E sin ils purs se derscha lu La nauscha cavalcada. Surforza gronda sfracc' igl um, Bravura sto spindrar siu num. Sin vasta tend' il „Crest de morts" Se saulza sper la selva, En pasch ruausan speis Franzos Ils umens de Surselva, — Che sco liuns han leu battiu E per la patria se unfriu. — 201 — ^> 2. Gl' uaul. $t Leu sin il crest paradescha gl' uaul E quarcla la spund' e collina, Ferma dustonza pils vitgs si egl aul Encunter la bov' e lavina. Mettan uricis dal vent leventai Uals en fracass e canera, Meinan ils pasters lu tut enguschai El bostg, el segir montanera. Brauncan nevadas ils loghens selvatgs, Steschentan la erva vanzada, Vivan cavreuls e camutschs seretratgs Egl uaul en fraterna mesada. Leu en la selva sai jeu d' in pastgett, Umbriva gli dat ina plonta; Roma rasada formesch' in tetgett, Merlotscha cheu sesa e conta. Clara fontauna ramura tudi E fa paterlont sia runda, Ervas, falètga — sin cozzas vali Sas ti sesemiar detgavunda. Truscla romusa cun legher tschupi Sil di de nadal fa parada, Clom' a memoria il temps aschi bi De mia uffonza vergada. Co il turnighel setschuat' egl uaul — E tschaffa las tscbimas, la roma, Tun e cametg serebalzan egl aul E sdreinan la ruvra en troma. Span e debat se regheglian finfatg Tiegl um er leu or' en la veta; Quel mo, che batta per dretg e verdat, Victoria e palma mereta. 13* — 202 — Tschessa gl' orcan, sehe sgolatscha bufatg GY utschi petgalenn sin la tschema D' ina plontatscha sisum in fistatg E marcla sü best, tut che fema. Gleiti arrivan ils umens armai, Ch' urentan la lenna madira, Pegns e cavrida sestorschan blessai, La resgia sedola e plira. Forsa, ch' in best ei tagliaus gest per tei, Dat aissas per tia casetta. Dulschs sei tiu sien cu la mort lu vonzei Tschancuna il fil della veta. 3. Unviern e primavera sils culms. Pegns e larischs scheman, staunchels Sut il buordi freid e criu, Vid la roma verda penda Neiv schelada sco vistgiu. La nevada fulenada Schai sils culms tut ensurin, Ha curclau muletgs e tschenghels Et ils pezs er finadin. La nevada sulerada Dal sulegl risplenda clar, En colurs schi admirablas Nin pictur sa malegiar. Pintga tegia sutterada Enamiez in ferm cuflau, Legher paster cun la tiba. Ha la tegia bandonau. Per a grescha, per a cloma Nin mortal ti dat sinzur, — 203 — Ni camutschs, ni muntanialas Cattas ti leu adagur. Mo il tschess si aul eis nibels Vesas ti a traversar, Tormentaus da fom enquer' el Salvaschinas d' attaccar. Tgei sgarscheivel, grond silenci! Tutta veta sto pirir — El desiert de neiv e glatseha — En la fossa sto schmarschir. * * Giu pellas vais scadeinan lavinas, Ch' ein leventadas dal tribel fagugn, Caulds e mordents luent' el purginas, Sfracc' il galatsch e disfa il lagugn. Vais e darguns ramuran e creschan, Giu per las spundas se catschan ils dutgs, En las Valettas vadretgs uss svaneschan, Flurs e flurinas cuchegian speis trutgs. Or' sin ils muots ils pasters sepeinan, Datan enzenas, ch' il matg sei vignius, Sunan la tiba cun forza e smeinan Festa culeischan e scomian ils grius. 4. Viva la grischa! Stei si cun forza, mats grischuns! Cantei cun vusch g*agliarda, Undrei cun vos pli nobels tuns La patria montagnarda Cun sia greppa Grischa, Artada libra dals babuns. Eviva nossa grischa — Cantei cun forza, mats grischuns! — 204 — Setilan nibels smanatschont, Scadeinan las lavinas E crodan bovas ratnplunont, Stueiss buc' ver furtinas. Fenn stat la greppa grischa, Artada libra dals babuns, Dieus sez ei cun la Grischa — Cantei cun forza, mats grischuns! Et ha igl inimitg riscau, De rumper en la tiara, II pievel grisch batt' endinau E tema buc T ujara — En sia greppa grischa, Artada libra dals babuns. Eviva nossa Grischa, Sitei sigir lu, mats grischuns!