Versos Italian Carlo Porta Per el matrimoni Verr - Borromea

Italian poem

Per el matrimoni Verr - Borromea

by (1775–1821)

Listen in the reader

Stracch de volta tanti pensar in ment, Che se follaven a donzenn per vòlta, Porsi per castigamm de l’ardiment De vorè cascia el nâs in sta raccolta, Stracch, come ghe diseva, sur Contin, Bell bell sont crodaa là in d’on visorin.

E siccome el cervell l’eva incordaa Sul poetegh, conforma l’intenzion. Anca sibben che fuss indormentaa, El tirava là anmò de l’istess ton, Vuj mò dì, che hoo faa vun de quij taj sogn, Che hin l’ajutt d’on poetta in d’on besogn.

E lì m’è pars de vess sù ona collina Pienna de inscimma à fond de pegoree, Ma de quij pegoree de lanna fina, Netl, sbarbaa, peccennaa de perrucchee, Gh’aveven tucc on liri e on ghittarin Ne se sentiva olter che frin-frin!

Gh’era a duu pass de mì on abbaa secch secch, Ch’el se storg, ch’ cl se svida, ch’el se menna A dagh a quell frin-frin tanto de plecch Cont i pee, cont i man e con la schenna, Sclamand, cont on bocchin de pien de offell, "Oh cari! Oh bravi! Oh che delizia! Oh bell!"

Me tiri arent a lù.... el vardi.... el saludi, Torni a fìssall.... insomma de la somma Sal mò chi l’era?...El mè Prefett di studi, Quel medemm che m’ha faa spedì el diplomma D’Arcad in cartapegora, che l’è Quell che adess drœuvi de bagnà el rappè,

Appenna che anca lù e ’l m’ha cognossuu, No ghe dighi nagotta che allegria! In de l’istess moment el m’ha vorsuu Presenta a tutta quella cottaria; Arcad lor, Arcaa mi, el pò figurass, De magg, con tanti Arcad che frecass.

Me sêrcen sù tucc quant, come in coròna, Tucc me sbraggen adree: Sù sù, dèssôra! M’accorgi intant de vess su l’Elicòna; Vedi el tempi de Apoll, l’asen che sgora, Vedi el bosch di olubagh, e ’Il fontanin, E i ciôcch d’acqua che fan el ciôcch de vin.

La portinara del patron de cà Appenna che la ved l’abbaa sganzerla. Paratatàgh! la ghe sbaratta là Contra el mur i dò ant e la pusterla Per lassà passà innanz soa Reverenza, E mi con lù, e tutta la sequenza.

Al primm entrà se traeuva on gran salon Cont i mur tappezzaa tutt de librazz: Ch’è in mezz on vecc, settaa sù on cardegon, Ch’el volta, e ’l volta i fœuj d’on scartapazz Scritt per rubrica in ordin d’alfabett, In sul gust di stat d’anem del Brovett.

El g’ha la pell che la ghe borla giò, L’è senza dent, el gha el melon pelaa, Ma in mezz a quest el ghe traspar anmò Quajcossa de quell beli ch’el sarà staa, Come traspar el lumm in d’on lampion Anca a travers de l’onc, e di taccon.

Chi l’è coluu? Domandi al camarada: Cognossel minga Apoll? el me respond. Apoll!... con quella zucca inscì pelada? Ma in collêg nol m’ha ditt che l’eva biond? Oh el bell biondin d’amor!... Con quella zucca! El sarà biond anch lù quand l’è in perucca.

Ghe guardi ai pagn: el gha marsina e gippa Tanto largh che ghe ballen tutt adoss; Fors quand j’ha faa, ’l gh’avarà avuu la trippa, Che l’era el temp ch’el negoziava in gross; Ma, poverett! despoeù che l’è falii, L’è vegnuu magher che ghen stà dent trii.

Vedi on mucc de sabétt, vuna pù veggia De l’oltra, in d’on canton che fan giò i fûs; E’l Prefett el me dis in d’ona oreggia: Ch’el guarda quij popôl, quij hin i Mûs. Popôl? mi ghe rispondi: In confidenza, Ne sposaravel vuna, Reverenza?

Hoo poeù capii ch’even vegnuu inscì brutt Per rabbia de quij birbi de romantegh, Che spanteghen intorna de per tutt Ch’hin vegiann, carampann, col goss, col rantegh, E meneman voraven, sti animaj, Desgustagh fin quij quatter collegiaj.

Vegneva dent de la finestra intant On ragg de sô sù tucc quij ghittarista, E Apoll pessega a fà sarà sù i ant, Ch’el tropp s’ ciarô el ghe fava maa la vista: A sto côlp ghe callaa on travers d’on did, Che no dass fœura in d’on s’ cioppon de rid.

Basta, hoo morduu la lengua, e hoo domandaa A on curïòs, che hoo trovaa lì in sul pass, Come l’era, ch’el sô el podess fà maa A quell che tocca de menali à spass, E come el fass mò adess a vegni sù Senza el so carroccee, lù de per lù.

E quell el m’ha rispost: che antigament Apoll, defatt, el fava duu mestee, Vun de fà vèrs e de incordà strument, L’olter de vicciurin, de fiaccaree; Ma on cert Copernich el gha daa sui crôst Tant, ch’el ghà traa per aria el segond post.

E che adess no ghe resta che l’impiegh De sonnà, de cantà, de fà bordell; Ma l’è già on poo che han tiraa à man di begh, E se tronna de tœughel anca quell, E già el ris’ cia, se i coss van de sto pass, De fornì in del Trïulz, o a Bïagrass.

Intrattant che scoltava, dava à ment Al patron ch’el gh ’aveva intorna al tavol On santa-cròs, on furugozz de gent. Che faseven on streppet del diavol; Se dan tucc à d’intend de vess poetta, Sicchè el ved, che tappella maladetta!

Pover omm! m’el vorreven mett sui gucc: Chi vœur on Od, chi on Madrigal, chi on Dramma; E lu el respond con bona grazia a tucc, Che no farav tant d’oller ona mamma, E, conforma al soggett, je imballa via: — Stanza tal, numer tal, la tal scanzia; —

E là ghè pareggiaa tutt quell che occôr Senza fadiga de nessuna sort; Sonitt per pret, per monegh, per dottôr, Per chi è nassuu, ch’ha toh miee, ch’è mort; Terzinn, sestinn, quartinn, eglogh, canzon, E dramma, e taccojn, e taccojon.

On comod de sta sort el me desseda Tutt à on bott la memoria del me impegn; Par proppi ch’el ciel veda, e che prò veda (Dighi tra mi) tè chi, che sont a segn; Se’l me contenta anch mi compagn de lôr. Sta vœulta me la cavi come on sciôr.

Ditt e fatt, con licenza del prefett Ch’el m’ha fina boffaa el zerimonjal, Solti in mezz à la sala, derimpett Al cardegon del pader provincial, Ghe foo trii inchin de s’ ceppà in duu el firon, E poeú comenzi inscì l’invocazion.

— Oh pader Elicòni, oh Pittonee! Oh Sciree! Pattaree! oh Ciparin! Che te fee vèrs de tutt i sort de pee. In tutt i lengu, e fina in meneghin, Juttem anch mì, gran pader Elicòni, A fann giò quatter per on matrimòni! —

Appenna Apoll el sent a nomina Matrimoni, el sbattaggia on campanell, E senza alza su i œucc da quell ch’el fa El me petta in consegna d’on bidell: — Alto, svint, a la gamba tutt duu insema. Stanza C, armari VI, lettera eMa. —

Adess, bell bell;... già che l’è tant graziòs, Ch el me scolta, respondi, sur Sciree; No vorrev nanca per vestì i mee spos Recôr, per mœud de dì, a on fond de vestee. Per certa sort de gent, ch’el me perdona, Ghe vorrav robba nœuva, e robba bòna.

De matrimoni, al mè debol parer, El ghe n’è tant de bon, come de gramm; Chi se tratta del fior di cavalier. Che se marida cont el fior di damm. — E inscì, coss’ha a che fa? — el repìa, — hoo intês; S’el fudess anca el Papa, armari sês. —

— E daj con sto so armari! andemm a pian, L’ha de savè che quest l’è on sposalizzi, Che fà andà in brœud de scisger tutt Milan, E diraven che ghoo ben pocch giudizzi Se andass a tirà a man di coss de ca Per loda on Verr, che toeú ona Borromea!

E quand se dis on Verr, l’ha de savè Che l’è el tos de don Peder, on trattin L’autor de tanti articol del Caffè, L’œucc drizz del Beccaria e del Parin, L’istorich de Milan, quell, fjola mia! Che ha faa fà largo a la filosofìa;

Se intend che l’è nevôd de quell ommon De don Lissander. che n’ha faa inscì onor Coi sò Nocc ai sepolcher di Scipion; Se intend che l’è nevôd del senator, De don Carlo, omm de penna e de consei; El ved che pocch trè pinol de fradei!

Oltra de quest don Gabrïeli, el spôs, Che soo dì che noi sfalza la famiglia, L’è gioven sì, ma on gioven studiôs, Bravo, cortês che l’è ona maraviglia, Amoros de la mamma e di parent, On fior de gioven assolutament.

L’ha de savè che anch lec, donna Giustina La sposa, l’è ona bella baciocchœu, Levada sul model! de la mammina El non plus ultra per levà fïœu, Impastada pœu infin de quella pasta De la cà Boromea, e tanto basta;

De quella pasta, che l’ha daa à Milan El gran sant Carlo, e ’l cardinal Fedrigh, Che gh’han traa dent di carra de sovran in scœul, statov, disegn, liber antigh. In collegg, bibliotecch, gês, ospedaa, Accademmi, lœugh pij, dott, caritaa;

De la pasta.... — Ma el pacler Ciparin, Che, in tutt el temp che fava sta parlada, No l’ha faa che bjassà e mennà el sesin, El sbalza glò de la cardega armada, E infurïato come el strasc di pjatt, El me reffila sto pocch fôj de gatt. —

— Ah, strappa-cceur! gregori-maccaron! T’hoo cognossu, gambetta! ficcanás! Te see on romantegh, beccamort, ciccion, Che no te vœu stà ai regol de Parnas! Arcad, a l’arma!... Adoss a codeghin! — E i Arcad, giò fioj, frin frin, frin frin!

— A l’arma, a l’arma! Ix, Ipsillon e Zetta! Sont mì, sont el vost barba, che ve ciamma; — Pattasgiaccheta, el s’ giacca ona saetta! E lor adoss on Almanacch, on Dramma, On gran sbolgettament de madrigal, De opuscol e de articol de giornal.

Per Dincio! a una borasca de sta sort. Con tane tempest che me batteva adoss, Proppi in conscienza, me son daa per mort! Ma ecco lì, quand se dis, even tutt coss Tant leggier e tant sòrr, che, grazia al ciel, No m’han nanca fa on boll, nanch storgiuu on pel.

Chi inscì fmiss el sogn; me sont trovaa Vergin anmò cont el me impegn in ment. Già capissi che sont scomunicaa. Che, in quant a Apoll, no poss sperà nient; Romantegh come sont, quell pocch che foo Sont condannaa a tœull fœura del me eoo.

En attendant, sur Cont, con tutt el cœur Ghe foo on evviva ai sœu consolazion; Gh’auguri di fiœu, fin ch’el ne vœur, Onor, ricchez e sanitaa a monton, Longa vita a la Sposa, a Lù, a i Ered, E anca a mi, per vedè cossa succed.