Portuguese poem
XLIII (Porque é Santa Maria | leal…)
by Afonso X de Leão e Castela (1221–1284)
Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira, poren muito ll' avorrece | da paravla mentireira.
E porend' un ome bõo | que en Darouca morava, de ssa moller, que avia | bõa e que muit' amava, non podia aver fillos, | e porende se queixava muit' end' el; mas disse-ll' ela: | «Eu vos porrei en carreira Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Com' ajamos algun fillo, | ca se non, eu morreria. Poren dou-vos por conssello | que log' a Santa Maria de Salas ambos vaamos, | ca quen se en ela fia, o que pedir dar-ll-á logo, | aquest' é cousa certeira.» Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Muit' en proug' ao marido, | e tan toste se guisaron de fazer sa romaria | e en seu cam' entraron. E pois foron na eigreja, | Santa Maria rogaron que podessen ayer fillo | ontr' el e ssa conpanneira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
E a moller fez promessa | que se ela fill' ouvesse, que con seu peso de cera | a un ano llo trouxesse e por seu servidor sempre | na ssa eigreja o désse; e que aquesto comprisse | entrou-ll' ende par maneira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
E pois aquesto dit' ouve, | ambos fezeron tornada a Darouca u moravan; | mas non ouv' y gran tardada que log' a poucos de dias | ela se sentiu prennada, e a seu temp' ouve fillo | fremoso de gran maneira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Des que lle naceu o fillo, | en logar que adianos déss' end' a Santa Maria | teve-o grandes set' anos que lle non vo emente | nen da cera nen dos panos con que o levar devera, | e cuidou seer arteira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Ca u quis te-lo fillo | e a cera que tia, deu fever ao meno | e mató-o muit' aga, que lle nunca prestar pode | fisica nen meeza; mas gran chanto fez la madre | pois se viu dele senlleira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Que o soterrassen logo | o marido ben quisera; mas la madre do meno | disse con gran coita fera que el' a Santa Maria | o daria, que llo dera con sa cera como ll' ela | prometera da primeira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
E logo en outro dia | entraron en seu camo, e a madr' en ataude | levou sig' aquel meno; e foron en quatro dias, | e ant' o altar festinno o pos, fazendo gran chanto, | depenando sa moleira Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
E dizend' a grandes vozes: | «A ti venno, Groriosa, con meu fill' e cona cera | de que te fui mentirosa en cho dar quand' era vivo; | mas, porque es piadosa, o adug' ante ti morto, | e dous dias á que cheira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Mas se mio tu dar quisesses, | non porque seja dereito, mas porque sabes mia coita, | e non catasses despeito de como fui mentirosa, | mas quisesses meu proveito e non quisesses que fosse | nojosa e mui parleira.» Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Toda a noit' a mesquinna | estev' assi braadando ant' o altar en gollos, | Santa Maria chamando que ss' amercasse dela | e seu Fillo ll' ementando, a quen polas nossas coitas | roga senpr' e é vozeira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Mas, que fez Santa Maria, | a Sennor de gran vertude que dá aos mortos vida | e a enfermos saude? Logo fez que o meno | chorou eno ataude u jazia muit' envolto | en panos da liteira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Quando o padr' e a madre, | que fazian muit' esquivo doo por seu fillo, viron | que o men' era vivo, britaron o ataude | u jazia o cativo. Enton vo y mais gente | que non ven a ha feira, Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...
Por veer o gran miragre | que a Virgen demostrara de como aquel meninno | de morte ressucitara, que a cabo de seis dias | jazendo morto chorara por prazer da Groriosa, | santa e dereitureira. Porque é Santa Maria | leal e mui verdadeira...