Italian poem
Fraa Diodatt
by Carlo Porta (1775–1821)
Fraa Diodatt de Tolosa, guardian, Anzi definitor di Zoccolott, Ammalastant el pes del fabrian E de cinq brazza in rœuda de trippot, El stava tutt i nocc sospees in l’ari Paricc ôr, in sul fa d’on lampedari.
Cioè, me doo d’intend ch’el stava su Minga taccaa a quaj asa, o a quaj rampon, Ma in estes, bandonaa, lu de per lu, Come sarav i gemm faa col savon: Miracol ch’el sarav gross in ca mia, Ma che in di fraa l’è ona mincionaria.
Ora ona bella sira d’on estaa, Cantand devotament fraa Diodatt El so vesper in cor coi olter fraa, El s’è vist a volzass tutt in don tratt E andà sù sù, bell bell, con on faccin Mostos, com’el scisciass on busecchin.
E sù, e sù; quand l’è squas lì ch’el tocca El soffìtt cont i brasc, el sta li on bott, El fa ona girivœulta, e pœu l’imbocca On bravo finestron con su nagott: Molla i brasc, sbassa el coo, sterza on poo’l cuu, E fôrt fœura di ball, chi ha avuu, n’ha avuu.
Fœura i fraa tucc in troppa, a la serenna, Per vedè el vol de sova reverenza; Ma per quant corren, riven malapenna A vedel grand pocch pu d’ona carsenza; Deffatt quij di pee dolz, come son mì, E quij cont el cuu grev han scusàa inscì.
Passa l’ora del côpp d’incœu e doman, Passa ona settimana, passa un mês, Meneman l’è chi l’ann, e el guardian El seguita anca mo a sta giò di spés. Resten i fraa ogni tratt coi ceucc per ari, Locch e mìncion pussee de l’ordinari;
Perchè infin, per quant fussen persuas Ch’el so Diodatt el fudess sant de bon, Nonostant ghe pareva ch’el so cas Nol fudess minga quell d’on ascension Oh catt! diseven, nanch ch’el fuss Enoch, Elia, o la Madonna, quell marzoch.
Marcanagg! coss’hal faa de sorprendent De guadagnass la fin de sant Franzesch? Che utel ghe n’ha avuu de lu el convent? Se no gh’era i cercott sì stavem fresch! Sì: l’ann passaa, che hin mort squas tucc i vid, Se stava a lù vorevem bev polid.
Basta, se vedarà. Quand pœu han veduu Che el specciall l’èva on opera de matt, Han faa on olter guardian pu bottoruu E pussee grev al doppi de Diodatt; Han miss di bonn ferrad ai finestron, E s’el vœur sgorà anch lù, l’è bon patron.
Però, a gloria del santo Fondator, El Pader general l’ha faa on decrett Che de sto vôl no s’en dovess descor Sott penna de scomunega e interdett: E che l’eva assee a dì quant a Diodatt, Che l’è passaa a la patria di beatt.
De lì cent dodes ann (sentii sto câs E restee lì de stucch, se sii cristian) Intant che i fraa scennand in santa pâs No pensaven che al mond ghe fuss on can, Senten invers la porta del convent On malarbetto scampanellament.
Corr el fraa portinee, mezz a taston, Bestemmìand la pressa e quel che sonna, E dopo d’avè vist dai bœucc del spion Che l’eva on fraa, o el pareva alla pattonna, Benedicite, el dïs (razza de muj, Sc’ioppa i fasœu de fa tant cattabuj?)
Pax vobis, respond quell; e lì el se invia, Malapenna ch’el derv, al refettori. Pian, ferma, cossa fal?... l’olter el cria; Ma lu, senza fagh olter responsori, El slonga el pass, de mœud ch’el portinee Per sta vœulta el pò dagh el nâs dedree.
Ve sii mai imbattuu in quai ostaria A fallà l’uss dopo vess staa a pissà, E andà in mezza tutt’altra compagnia, Cantand cont i colzon mezz de lazzà? Ben: fee cunt press a pocch che per adess El cas del refettori el sia l’istess.
Resten i fraa de gess, come incantaa, A vedess lì denanz vun del sò crœucc Tutt a filapper, sporch e spaventaa Ch’el gira intorna mezza spanna d’œucc; E resten tant de gess, che pianten lì Fin de bev e mangià, che l’è tutt dì.
El guardian, credendel el diavol Ch’el vorress fagh passà ona mala sira, Gattònes a la mej in pee del tavol, E lì, cont un coragg de milla lira. Come el fuss sant Dominegh in persona, Trinciegh giò on bell croson con la corona.
In nomm del Dio tremend di Cristian Parla, el dïs; chi te sêt? fa minga el sord: Per quell lì, lu el respond, sont el guardian; Ma.... mi no soo.... me senti tant balord, Che, se nol fuss che seva chì insì arrent, Credarev squas d’avè fallaa el convent.
Daj, daj, sbraggen sù tucc, daj che l’è on matt; Fermêll, lighêll, denanz ch’el daga fœura. Alto là, lu el repia, son fraa Diodatt; No ve slonghee fraa becchi bo-e-fœura, Perchè quel Dïo che m’ha faa sgorà El ve darà del franch nœuva de cà.
Per fortuna el guardian, fraa Giann Maria, Di noranta-trii fraa de quell convent L’eva l’unegh che fuss staa in libreria, E, per fortuna, ghe vegnuu in la ment D’avè leggiuu, in non soo qual occasion, D’on vôt de Fra Diodatt, scritt su on carton.
E tirandesel mej in la memoria, El le interroga a taj del fatt leggiuu; E lu el ghe squitta lì tutta l’istoria, Da la qual se capiss, che avend creduu D’ess staa in estes mezz’ora, a falla grassa, El gh’eva staa cent dodes ann e passa.
Giò tucc i fraa in genœugg pesc che ne impressa A domandagh perdon d’avegh faa on sfris: Lu el ghe perdonna, el scenna, el se confessa, El dorma, el mœur, el torna in paradis; E i fraa, in memoria, en fan l’anniversari Con dò pittanz de pù de l’ordinari.
Se vorii mò savè el perchè percomm Cent dodes ann ghin pars ona mezz’ora, Ciappee el Prato Fiorito, stampaa in Comm Del milla ses-cent-quindes da una tal Fiora, Là a fœuj dusent-settantacinqu se trœuva Stà cossa frusta, che par semper nœuva.