Versos Italian Carlo Porta El viagg de fraa Condutt

Italian poem

El viagg de fraa Condutt

by (1775–1821)

Listen in the reader

In sul defà de Sant Ambrœus andemm, Ch’el trottava, el trottava, e via via El se trovava saldo al post medemm, Lassand de part on bott la sacrestia, Ghe diroo coss’è occors, st’estaa passaa, Al noster fraa Condutt, fraa desfrataa.

Fraa Condutt, come lor san mej de mi, Per quella gran golascia del dinar.... Come?... el cognossen minga? Oh questa chì La me reussiss propi singolar! Corpo de bio bion, possibel mò Che sien lor soli che nol cognossen nò?

Oh ben, come l’è inscì, nagott de maa, In pocch paroll ghen daroo mi l’ideja; E se per sort l’incontraran in straa. Me savaran poeù dì s’el ghe someja; Che on cap rar de sta sort sora tuttcoss Var la fadiga de possell cognoss!

Fraa Condutt l’è on magrozzer, on carcamm D’on pret, longh longh ch’el par on campanin, Cont on dianzen d’on pomon d’Adamm Ch’el ghe sbaggia in là on mja el collarin; Lendenon, coi palper besinfi, inninz, E el volt a bœucc come el formaj de sbrinz.

Sott a duu zij de ruff e scarpignaa Che sbarlusca duu bœucc de scoldalecc, E poeù sott duu stupendi carimaa, E anmò sott on bocchin fina ai orecc, E in su quell la seggella del moletta, Che gotta giò tabacch su la basletta.

A cressegh i bellezz el gh’ha anca i pagn Che, comenzand di scarp fina a la lum, Hin de cinqu o ses negher descompagn, Tanè, pures, bordocch, martora, fum Intersiaa a tassij, strattaj, listin, Pussee che nè on sciffon del Maggiolin.

Ah, áhn! quest l’è fraa Sist.... Sicchè mò han vist S’el soo mi che l’aveven de cognoss? Sissignori, l’è lu, propri fraa Sist, Fradell de don Bernard del Borgh di goss, Che in quant ghe dan el nom de fraa Condutt, L’è perchè l’è on porcon che bocca tutt.

Lu defatt per on sold el canta, el balla; Lu el fa la rœuda in terra, el fa la toma; Lu el va magara con la cotta in spalla Dedre d’ona vicciura fina a Roma; Lu el contratta la messa, i esèqui, i offizi Come i œuv e i pollaster de pendizi.

Adess che semm d’accord fina d’avanz Quant al porch (salv però quell ch’el maneggia), Ciappi el fil de l’istoria e tiri inanz Drizz drizz, senza desperdem de careggia; Sicchè, i mee sciori, come ghe diseva.... Adess, bellbell.... che pensa in dove seva.

Donca fraa Sist, per quella gran golascia Del dinar che el le rod e el le sassina, El s’è trovaa on bell dì in de la mojascia Con trii impegn tutt al cuu in d’ona mattina. Messa con ciccolatt al Paradis, Corp con candira in Borgh, torcia a Bovis.

E siccome per tend de chì e de lì No gh’era minga terra de fà ball, Nè a pè se ghe podeva reussì, L’ha resolt de cavassela a cavall, E, s’ cioppa l’avarizia, l’ha faa el spicch, De già che l’era in Borgh, de toeù on boricch.

Fornii el corp, faa el so noll, prontaa l’asnin, El se segna, el bettega on’orazion, Poeù el ghe solta de posta in sul sesin, Jæ vallee! dò fìancad cont i tallon, On’impennada, quatter salt de cuu. Dò legnad, dò scorensg, e via tutt duu.

L’eva un’ora o pocch pu de la mattina E el ciel luster e bell come on cristall; Tirava on’aria sana, remondina, Che ghe fava ballà i lenden sui spali; E el brucc, sbroccand i ramm che sporg in strada, El ghe strollava i toder de rusada.

Parasciœur e piccitt, de brocca in brocca, Ghe sgoraven denanz a fagh besbili, E fraa Sist, con avert tanto de bocca, L’andava per el gust in vesibili, Ruminand i favor particolar Ch’el ciel el ghe compart a lu e al somar.

Inscì in estes, godend on paradis. L’aveva giamò faa ses o sett mja, E inscì l’andava fors fina a Bovis, Se a dessedall no ghe vegneva via Vun de quij tai besogn, che fa andà a pè E desmontà del trono fina i re.

L’ha avuu de grazia donch de scavalcà, De ligà in straa a ona pianta el sò compagn. De traversà la sces, de andà a cercà On quej tròs giò de man per i campagn. In dove fà el sò œuv, fœura del cas Che i sinod possen reffignagh el nas.

Intrattant che scrusciaa in d’on busegatter Fraa Sit el provvedeva ai sœu interess E a quij de l’indelebil sò caratter, L’asen el se ingegnava in drizz e in sbiess Se gheva on’erba de pippalla su, Segond el sò caratter anca lu.

E voltes e revolles col dedree, Per el lungh de la corda, de chì e lì, A vora che fraa Sist l’è tornaa indree, L’è vegnuu giusta in ponta a reussì Voltaa col magazzin di saresitt Vers la regia zittaa di missoltitt.

Fraa Sist, che l’era minga quell tal omm De sospettà del prossem malament. Savend d’avell lassaa voltaa vers Comm, L’ha creduu ch’el dovess stagh permanent. E senza olter cercà nè bianch nè negher, Le desliga, el le monta e el va là alegher.

Domà che, repassand per certe sit Che ghe pareven e no ghe pareven, El ciamava a quej picch s’el va polit; E quij, credendel smorbi, respondeven. Come s’usa respond a sti smorbion: Semper drizz (in di ciapp) ch’el va benon.

Fraa Sist, assuefaa a fass cojonà, El tirava de longh e el fava el vecc, Quand fìnalment el ved, va che te va, A spontà on campanin, poeù dopo on tecc, E poeù duu, e poeù trii, poeù vott o des, E on freguj pu inanz tutt on paes.

Alto, adess mò ghe semm! Daj, pesta, trotta, Spues sui dit, cavèzzes i cavij Deslazza el fagottell, destend la cotta, Scorliss la vesta, spieghegh i rescij, Nettes, freghes, pareggies a la via, Domà causa de corr in sacrestia.

Già l’è in riva ai primm cà, già el ved in straa Carr, navasc e carrett in cattafira, Ogne scur el le cred on pret o on fraa, Ogne bianch on torcion de quatter lira, Ogni botta de incusgen, de bronzin. El le toeù per el terz de mattutin,

Finalment el desmonta a l’ostaria, El va in cort, el se incontra in d’on amis .... Oh don Sist! ... oh er me car don Zaccaria, Anca lu chì a l’offizi de Bovis?... Bovis?... offizi?... Zaccaria el respond.... E resten lì cojon prim e segond.

Intani che se deciara la borlanda. Compar fœura stallee, cœugh, camarer, El patron del boricch, de la locanda, El curat, el segrista, el cangeler: Fraa Sist el cava on sgar fina di pee, E, ponfeta! giò in terra col cuu indree.

Acqua, asee! prest, corrii! tira, pessega.... Mettili chì, mettili lì; gent de per tutt. L’equinozi in d’on bott el se spantega; Tutt el Borgh rid ai spali de fraa Condutt; E intrattant ch’el sgambetta, on gatt monell El se serv de la cotta e del cappell.

Fraa Sist a pocch la vœulta el torna in pee; El se trœuva ancamò al Borgh di ortolan Senza torcia, cappell, cotta e dance, Bolgiraa per Bovis e per Milan, Giacche, per fagh passa el maa pussee in pressa, Gh’han rott anca el degiun, nol pò dì messa.

In sta manera el noster fraa Condutt L’ha imparaa a spesa sova la moral Che l’è impossibel podè tend a tutt. Che se romp l’oss del coll coi salt mortal, E che, con el vorè caregà tropp. Se perd la polver e se creppa el s’ ciopp.