Portuguese poem
CCCLXIX (Como Santa Maria guardou de mal…)
by Afonso X de Leão e Castela (1221–1284)
Como Santa Maria guardou de mal a bõa moller de Santaren dum alcayde malfeitor, que a quisera meter en perdeda de quant' avia por ha sortella que lle deitara en pen[n]or.
Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse un pexe en que achou ouro que por ssi e el peytãsse, outrossi fez que sa Madre per tal maneira livrasse a ha moller mesquynna, e de gran coita tirasse.
E de tal razon com' esta vos direy un gran miragre, sol que me ben ascoitedes, que fezo Santa Maria, por que muy mais d'outra cousa sempr' en ela confiedes; ca nunca o atal fezo que s' en muy ben non achasse e que llo a Santa Virgen pois ben non gualardõasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
En Santaren contiu esto a a moller tendeyra, que sa çevada vendia, e dizia ameude: «Aquel é de mal guardado que guarda Santa Maria.» E collera-o por uso en que quer que razõasse e en toda merchandia que vendess' e que comprasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Un alcayd' era na vila, de mal talan e sannudo, soberv' e cobiiçoso, que per el nyun dereyto nunca ben era juygado; demais era orgulloso e cobiiçava muito por achar en que travasse a quem quer, ou pobr' ou rico, per que algo del levasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Ond' avo que un dia seus omees do alcayde, estand' ant' el, razõavam daquela moller, dizendo que a tiinna[n] por louca, e muit' ende posfaçavan. Diss' o alcayde: «Quen llora fezesse per que errasse e que daquela paravla por mentiral en ficasse! Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Mais ei agora osmado ha cousa, per que logo en est' erro a metades: fillad' esta mia sortella: e dade-lla por çevada, que me log' aqui tragades.» E enviou, dous, dizendo a cada u que punnasse en lle furtar a sortella, per que pois se ll[e] achasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
E eles assi fezeron; ca foron ali correndo e compraron-ll' a çevada e ar deron-ll' a sortella, que em pen[n]os a tevesse ata que fosse pagada. Mais non quiso u deles que o anel lle durasse, ante buscou soteleza per que llo logo furtas[s]e; Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Ca enquanto u deles reçebia a çevada que ll' a bõa moller dava, o outro de sobr' un leyto, hu posera a sortella, atan toste lla furtava. E tornaron-ss' a seu dono dizendo que ss' alegrasse, e a sortella lle deron, mais que os non mesturas[s]e. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Outro dia o alcayde mandou aos dous ma[n]çebos que enviara primeiros, que fossen logo correndo a aquela moller bõa e lle dessen seus dirmeyros, que logo a ssa sortella mantenente lle tornasse, e se non, que quant' avia a moller que llo fillasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Eles foron muit' aginna e pagaron seus dynneyros, ben e muy cornpridamente a aquela moller bõa, e pediron-ll' a sortella d'ouro fin, ca non d'arente, ond' a pedra foi vermella: [e] que[n] quer que a catasse por rubi sen nulla dulta cuydo que [a] juygasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
A dona, quand' oyu esto, foi por fillar a sortella dali onde a posera, mas non achou nemigalla, pero a andou buscando; e foi en gran coita fera e rogou a un daqueles que o alcayde rogasse que se soffresse un pouco aten que [a] achasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
O alcayde mui sannudo disse que o non faria, mais que lle déss' a sortella, de que o vinqu' era d'ouro, mui ben feit[o] e ffremoso, e a pedr' era vermella; e se lle logo non désse, que quant' avia ll'entrasse, aten que a valia da sortella lle dobrasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
A moller, quando viu esto, con mui gran coita chorando diss': «Ay, Virgen gloriosa, aquel é de mal guardado, mia Sennor, a quen tu guardas; e porend', ay, piadosa, non quisesses, Sennor bõa, que a tal coita chegasse, que con pobreza mui grande pelas portas mendigas[s]e.» Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
[E] ela dizend' aquesto, o alcayde mui sobervio cavalgou en seu cavalo e deçeu-sse pera Tejo, por dar-lle a bever no rio e o topete lava-lo. E en lavando-o de rrejo, quis Deus que ll' escorregas[s]e aquel seu anel do dedo e ena agua voasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
O alcayde, pois viu esto, tornou-sse trist' e coitado pera sa casa aginna dessi todo seu despeyto daquel anel que perdera tornou sobre la mesquin[n]a e mandou a u seu ome que tam muito a coitasse, ata que de quant' avia de todo a derrancasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
A bõa moller coitada foi tanto daqueste feito, que sol non soube consello de si nen ar que fezesse, e diss': «Ay, Santa Maria, tu que es lum' [e] espello u se catan os coitados, ca non foi quen se catasse en ti, cona mui gran coita, que se ben no[n] conortas[s]e.» Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Ela avendo gran coyta e fazendo mui gran doo, vo a ela sa filla dizendo: «Madre, comede e avede algun conorto; ca seria maravilla, se con tal coita mor[r]erdes, que vos [sa] alma entrasse en parayso, ca nunca y entrou quen sse matasse.» Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Des que l[l] ' aquest' ouve dito, foi-sse corrend[o] a Tejo, u o pescado vendian, e preguntou os dos barcos que lle dissessen verdade se algun pexe tragiam. Diss' un deles: «Eu o trago, que con mia moller casse, mais pero vender-mio-ya a quem mio mui ben conprasse.» Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Di[s]se-ll' ela: «E son muitos?» Respos el: «Par Deus de çeo, non hé mais d[u] senlleiro, que fillei ora no rio, u andavamos pescando eu e un meu companneiro.» Rogou-ll' ela enton muito que por Deus que llo mostras[s]e e que quanto x' el quisesse dinneyros por el fillasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Des que ll'ouv' assi conprado aquele pexe, a meninna foi-ss' a ssa madre correndo e disse-l[l]': «Ay, madre bõa, mais val de çar daqueste ca jazer assi gemendo. Enton lle mandou a madre que o peyxe ll'adubasse e o lavasse de dentro e de fora escamasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Enton filló' a menynna; e pois lavou aquel peyxe, quando foy que o abrisse, en abrindo catou dentro e viu jazer a sortella, e log' a sa madre disse como aquel anel achara. E ela que llo mostrasse mandou; e poi-lo viu, logo ar mandou que se calasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Outro dia o alcayde vo irad' e sannudo a ssa casa por prende-la, se ll' a sortella non désse, pois lle dava seus din[n]e[i]ros, que morreria por ela. Enton chorand' a mesquinna rogou que a ascoitasse, dizendo que lla daria, sol que ll'o seu entregas[s]e. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
El disse que lle prazia. Enton ela ante todos tirou o anel do dedo e deu-llo. E ele, logo que o ouve connosçudo, fillou-sel[l]' en mui gran medo; e ant' o poboo todo lle rogou que lle contas[s]e en qual guisa o ouvera, que nulla ren non leixasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
E ela contou-llo todo en qual guisa o ou[v]era; e pois llo ouve contado, ar disse-ll' el a verdade en como a enganara, e deu-s' ende por culpado e ante toda a gente rrogou que lle perdõasse, e do seu, que lle tollera, deu quena apoderasse. Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
Entonçe toda a gente que y era assada deron mui grandes loores por tam fremoso miragre aa Virgen gloriosa, que hé Sennor das sennores; e dando vozes diziam: «Quem foi quem te semellasse de guardar os seus de dano nen tan ben os amparasse?» Como Jesu-Cristo fezo a San Pedro que pescasse...
More by Afonso X de Leão e Castela
- CCCLXI (Como Santa [Maria] fez nas olgas…)
- CCCLXII (Ben pode Santa Maria seu lum'…)
- CCCLXIII (Como Santa Maria livrou de prijon…)
- CCCLXIV (Como Santa Maria do Porto guardou…)
- CCCLXV (Esta CCC e LXV. é como…)
- CCCLXVI (Esta .CCC e LXV. é como…)
- CCCLXVII ([C]omo Santa Maria do Porto guareçeu…)
- CCCLXVIII ([C]omo Santa Maria do Porto guariu…)