Versos Portuguese Afonso X de Leão e Castela CCXXXV (Esta é como Santa Maria deu…)

Portuguese poem

CCXXXV (Esta é como Santa Maria deu…)

by (1221–1284)

Listen in the reader

Esta é como Santa Maria deu saude al Rey Don Affonso quando foi en Valadolide enfermo que foi juygado por morto.

Como gradecer ben-feito é cousa que muito val, assi quen nono gradece faz falssidad' e gran mal.

E daquest' un gran miragre vos direi desta razon, que avo a Don Affonsso, de Castel' e de Leon Rei, e da Andaluzia dos mais reinos que y son; e, por Deus, parad' y mentes e non cuidedes en al. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Aqueste Santa Maria mui de coraçon de pran loava mais d'outra cousa, e non prendia affan en servi-la noit' e dia, rogando seu bon talan que morress' en seu serviço, poi-lo seu ben nunca fal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E desto que lle pedia tan muito a afficou por esto, que ha noite en sonnos llo outorgou, ond' ele foi muit' alegre, tanto que ss' el espertou, e loou porend' a Virgen, a Sennor espirital. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Pois passou per muitas coitas e delas vos contarei: Ha vez dos ricos-omes que, segundo que eu sei, se juraron contra ele todos que non fosse Rey, seend' os mais seus parentes, que divid' é natural. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E demais, sen tod' aquesto, fazendo-lles muito ben, o que lle pouco graçian e non tyan en ren; mais conortou-o a Virgen dizendo: «Non dés poren nulla cousa, ca seu feito destes é mui desleal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Mas eu o desfarei todo o que eles van ordir, que aquelo que desejan nunca o possan conprir; ca meu Fillo Jhesu-Christo sabor á de sse servir, e d'oi mais mui ben te guarda de gran pecado mortal.» Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Tod' aquesto fez a Virgen, ca deles ben o vingou; e depois, quand' en Requena este Rey mal enfermou, u cuidavan que morresse, daquel mal ben o sãou; fez por el este miragre que foi começ' e sinal Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Dos bes que lle fezera e lle queria fazer. E depois, quando da terra sayu e que foi veer o Papa que enton era, foi tan mal adoecer que o teveron por morto dest' anfermidad' atal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E pois a Monpisler vo e tan mal adoeceu que quantos fisicos eran, cada hu ben creeu que sen duvida mort' era; mas ben o per guareceu a Virgen Santa Maria, como Sennor mui leal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E feze-ll' en poucos dias que podesse cavalgar e que tornass' a ssa terra por en ela ben sãar; e passou per Catalonna, en que ouve de fillar jornadas grandes no dia, como quen and'a jornal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E pois entrou en Castela, veron todos aly, toda-las gentes da terra, que lle dizian assy: «Sennor, tan bon dia vosco.» Mas depois, creed' a my, nunca assi foi vendudo Rey Don Sanch' en Portugal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Ca os mais dos ricos-omes se juraron, per com' eu sei, por deitaren do reyno e que ficasse por seu, que xo entre ssi partissen; mas de fazer lles foi greu, ca Deus lo alçou na cima e eles baixou no val. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E depois, quand' en Bitoria morou un an' e un mes, jazendo mui mal doente, contra el o Rey frances se moveu con mui gran gente; mas depois foi mais cortes, ca Deus desfez o seu feito, com' agua desfaz o sal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E depois de muitos maes o sãou, grandes e greus, que ouve pois en Castela, u quis o Fillo de Deus que fillasse gran vingança daqueles que eran seus emigos e pois dele. E ben com' ard' estadal Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Ardeu a carne daqueles que non querian moller; os outros pera o demo foron e, sse Deus quiser, assi yrá tod' aquele que atal feito fezer, e do mal que lles en venna, a mi mui pouco m' incal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E pois sayr de Castela, el Rey con mui gran sabor ouve d'ir aa fronteira; mas a mui bõa Sennor non quis que enton y fosse, se non sãasse mellor; porend' en todo o corpo lle deu febre geral. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E con est' anfermidade das outras sãar-o fez; e u cuidavan que morto era, foi-sse dessa vez dereit' a Valedolide, u a Sennor mui de prez o guariu do que ficara. Mas ante quis que en tal Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Ponto vess' a seu feito, que non ouvess' y joyz que de vida o julgasse, e a Sant' Anperadriz lle fez ben sentir a morte; mais eno dia fiiz de Pasqua quis que vivesse, u fazen ciro pasqual. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E ar foy-o conortando, ca maltreit' era assaz, e de todas sas doores o livrou ben e en paz, tragendo per el sas mãos, e non tiinna enfaz e parecia mas crara que é rubi nen crestal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

E tod' aquesto foi feito dia de Pascua a luz per ela e per seu Fillo, aquel que seve na cruz que tragia nos seus braços, que pera nos sempr' aduz a ssa merce' e ssa graça no perigo temporal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...

Tod' aquesto faz a Virgen, de certo creed' a mi[n], pera dar-nos bõa vida aqui, e pois bõa fin; e porende a loemos que nos meta no jardin de seu Fill' e que nos guarde do mui gran fog' yfernal. Como gradecer ben-feito é cousa que muito val...