Versos Portuguese Afonso X de Leão e Castela XV (Todo-los Santos que son no Ceo…)

Portuguese poem

XV (Todo-los Santos que son no Ceo…)

by (1221–1284)

Listen in the reader

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

E de lle seeren ben mandados, esto dereit' e razon aduz, pois que por eles encravelados ouve seu Fill' os nembros na cruz; demais, per ela Santos chamados son, e de todos é lum' e luz; porend' estan sempr' apparellados de fazer quanto ll' en prazer for. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Ond' en Cesaira a de Suria fez un miragre, á gran sazon, por San Basillo Santa Maria sobre Juyão falss' e felon, que os crischãos matar queria, ca o demo no seu coraçon metera y tan grand' erigia, que per ren non podia mayor. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Este Juyão avia guerra con perssiãos, e foi sacar oste sobr' eles, e pela terra de Cesaira ouve de passar; e San Basill' a pe da serra sayu a el por xe ll' omillar, e diss' assi: «Aquel que non erra, que Deus é, te salv', Enperador.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Juyão diss' ao ome santo: «Sabedor es, e muito me praz; mas quer' agora que sábias tanto que mui mais sei eu ca ti assaz, e de tod' esto eu ben m' avanto que sei o que en natura jaz.» Basil[l]o diz: «Será est' enquanto tu connoceres teu Criador.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

O sant' ome tirou de seu so pan d' orjo, que lle foi offrecer dizend': «Esto nos dan do allo por Deus, con que possamos viver. Pois ta pessõa nobr' aqui vo, filla-o, se te jaz en prazer.» Juyão disse: «Den-ti do fo, pois me cevada dás por amor. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

E mais ti digo que, sse conqueiro terra de Perssia, quero vir per aqui log' e teu mõesteiro e ta cidade ti destroyr; e fo comerás por fazfeiro, ou te farey de fame fir; e se t' aqueste pan non refeiro, terrei-me por d'outr' ome peyor.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Pois San Basill' o fo fillado ouve, tornando-sse diss' atal: «Juyão, deste fo que dado mi ás que comesse feziste mal; e est' orgullo que mi ás mostrado, Deus tio demande, que pod' e val; e quant' eu ei tenn' encomendado da Virgen, Madre do Salvador.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Pois se tornou aos da cidade, fez-los juntar, chorando dos seus ollos, contand' a deslealdade de Juyão, e disse: «Por Deus de quen é Madre de piadade Santa Mari', ay amigos meus, roguemos-lle pola sa bondade que nos guarde daquel traedor.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Demais fez-lles gejar tres dias e levar gran marteir' e afan, andando per muitas romarias, bevend' agua, comendo mal pan; de noite lles fez ter vigias na eigreja da do bon talan, Santa Maria, que désse vias per que saissen daquel pavor. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Poi-lo sant' om' aquest' ouve feito, ben ant' o altar adormeceu da Santa Virgen, lass' e maltreito; e ela logo ll' apareceu con gran poder de Santos afeito que a terra toda 'sclareceu, e dizendo: «Pois que ei congeyto, vingar-m-ei daquele malfeitor.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Pois esto disse, chamar mandava San Mercuiro e disse-ll' assi: «Juyão falsso, que rezõava mal a meu Fill' e peyor a mi, por quanto mal nos ele buscava dá-nos dereyto del ben aly du vay ontr' os seus, en que fiava, e sei de nos ambos vingador.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

E mantenente sen demorança San Mercuiro log' ir-se leixou en seu cavalo branqu', e sa lança muito brandind'; e toste chegou a Juyão, e deu-lle na pança que en terra morto o deitou ontr' os seus todos; e tal vingança fillou del come bon lidador. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Tod' aquesto que vos ora dito ei, San Basil' en sa vison viu; e Santa Maria deu-ll' escrito un lyvro, e ele o abryu, e quant' y viu no coraçon fito teve ben, e logo ss' espedyu dela. E pois da vison foi quito, ficou en con med' e con tremor. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Depos aquest' un seu conpanneiro San Basilio logo chamou, e catar foi logo de primeiro u as sas armas ante leixou de San Mercuiro, o cavaleiro de Jeso-Crist', e nonas achou; e teve que era verdadeyro seu sonn', e deu a Deus en loor. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Essa ora logo sen tardada San Basillo, com' escrit' achey, u a gente estav' assada foi-lles dizer como vos direi: «Gran vengança nos á ora dada San Mercuiro daquel falsso rei, ca o matou da gran lançada, que nunca atal deu justador. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

E se daquesto, pela ventura, que digo non me creedes en: eu fui catar a ssa sepultura e das sas armas non vi y ren. Mas tornemos y log' a cordura, por Deus que o mund' en poder ten, ca este feit' é de tal natura que dev' om' en seer sabedor.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Logo tan toste foron correndo e as armas todas essa vez acharon, e a lança jazendo, con que San Mercuir' o colbe fez, sangoent'; e per y entendendo foron que a Virgen mui de prez fez fazer esto en defendendo os seus de Juyão chufador. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

Eles assi a lança catando, que creer podian muit' adur, maestre Libano foi chegando, filosofo natural de Sur, que lles este feito foi contando, ca sse non detevera nenllur des que leixara a ost' alçando e Juyão morto sen coor. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

E contou-lles a mui gran ferida que ll' un cavaleiro branco deu, per que alma tan toste partida lle foi do corp'. «Aquesto vi eu,» diss' el, «poren quero santa vida fazer vosqu', e non vos seja greu, e receber vossa ley comprida, e serey dela preegador.» Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...

E log' a agua sobela testa lle deytaron, e batismo pres; e começaron log' y a festa da Virgen, que durou ben un mes; e cada dia pela gran sesta van da ost' un e dous e tres, que lles contaron da mort' a gesta que pres Juyão a gran door. Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor...