Versos Portuguese Afonso X de Leão e Castela CCXIII (Como Santa Maria livrou u ome…)

Portuguese poem

CCXIII (Como Santa Maria livrou u ome…)

by (1221–1284)

Listen in the reader

Como Santa Maria livrou u ome bõo en Terena de mão de seus emigos que o querian matar a torto, porque ll' apõyan que matara a ssa moller.

Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira, de toda cousa o guarda que lle ponnan mentireira.

E de tal razon a Virgen fez miragre connoçudo na eigreja de Terena, que é de muitos sabudo, ca sempre dos que a chaman é amparanç' e escudo; e de como foi o feito contar-vos-ei a maneira: Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Un om' en Elvas morava que Don Tome nom' avia, que sobre tod' outra cousa amava Santa Maria e que gannava grand' algo con sas bestias que tragia, carrejand' en elas vynno e farinna e ceveyra.. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Aquest' om' era casado con moller que el cuidava que era bõa e salva; mais en seu cuidar errava, ca ela mui mais a outros ca non a el[e] amava, e poren quando podia era-lle mui torticeyra. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Onde ll'avo un dia que de ssa casa saydo foi el con sas mercaduras; e poi-lo ela viu ydo, por fazer mais a ssa guisa, des que ss'achou sen marido, fez[o] como moller maa, non quis albergar senlleira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Ela fazendo tal vida, ha noite a acharon morta e acuitelada; e seus parentes chegaron, e pois que a morta viron, no marido sospeitaron que a matara a furto e sse fora ssa carreira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Daquest' o marido dela sol non sabia mandado; e quando chegou a Elvas, foi logo desafiado dos parentes dela todos, e sen esto recadado o ouvera o alcayde; mas fogiu aa fronteira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

E morand' en Badallouce, entrou-lle na voontade que en romeria fosse a Teren', e piadade averia de la Virgen mui conprida de bondade, que de quanto ll'apõyan, pois que non era certeira Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Cousa, que o guardaria de non prender mal a torto, e que, tend' el verdade, non fosse preso nen morto; ca todos mui mal juigados a ela van por conorto, ca en todo-los seus feitos senpr' é mui dereitureira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

[Ele, pois foi na eigreja, deitou-ss' enton mui festo ant' o seu altar e disse: «Madre do Vell' e Meno, que te does dos coitados, doe-te de mi mesquo, Sennor, tu que es dos santos espello e lumeira;] Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

E non queiras que eu moira a gran tort' e sen dereito, mas o feito desta cousa per ti seja escolleyto, e faz que meus emigos en al façan seu proveito, e tol-me dessa conpanna, tu que es [sen] conpanneira.» Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

E pois aquest' ouve dit' e sa oraçon acabada, compriu ben sa romaria; e depois aa tornada topou en seus emigos, que lle tian ciada, mas veer nono poderon, ca non quis a josticeira Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Madre de Deus Jhesu-Cristo, pero contra el catavan. E pois que ha gran peça en aquel logar estavan, foron-sse contra Terena, u sen dulta o cuidavan achar; mas o dem' acharon en forma del na ribeira Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Dun rio que per y corre, de que seu nome non digo, yndo pos el braadando: «Aquest' é noss' emigo.» E o demo contra eles disse: «Que avedes comigo? ca nunca eu vos fiz torto, sabe-o tod' esta beira.» Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Mas eles lle responderon: «Don traedor, morreredes.» E o demo lles dizia: «Mui gran torto me fazedes, ca eu non ei nulla culpa daquelo que m'apõedes.» Mas un foi-o acalçando con ssa azcõa monteira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

E foi-sse a el chegando, sa azcõa sobre mão, cuidando ben que corria depos el per un gran chão e que lle dava gran colbe; mas sayu-lle tod' en vão, c'a azca chantou toda per ha grand' azeira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Demais en un gran barranco caeu con el o cavalo, assi que o non poderon nunca ja daly saca-lo, e el por un mui gran tenpo nono podian sãa-lo, ca ficou todo britado dos pees tro ena moleira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Os outros, quando chegaron a el e o jazer viron, cuidando que era morto, muito por ele carpiron; mas a qual parte o demo foi, per ren nono sentiron, nen viron sol per u fora fogind' en sa egua veira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

E pois lles aquest' avo, fillaron seu conpanneiro e trouxérono a Elvas, onde moveran primeiro; e souberon o engano que lles fez o dem' arteiro, e perdõaron o outro da sanna omez[i]eyra Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

De ssa moller que matara, com' eles ante creyan. E que os el perdõasse, todos por Deus lle pedian mercee e por ssa Madre, ca ben de certo sabian que ela o guarecera como guariu a primeira Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...

Chaga que Adan nos fezo, per que perderon a vida dos ceos muitos e muitas; mas esta Sennor conprida pela sa grand' omildade nos deu pera o ceo ida e fez cobrar parayso, que é vida duradeira. Quen serve Santa Maria, a Sennor mui verdadeira...