Portuguese poem
LXIII (Como Santa Maria sacou de vergonna…)
by Afonso X de Leão e Castela (1221–1284)
Quen ben serv' a Madre do que quis mor[r]er por nos, nunca pod' en vergonna caer.
Dest' un gran miragre vos quero contar que Santa Maria fez, se Deus m'anpar, por hun cavaleiro a que foi guardar de mui gran vergonna que cuidou prender. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Este cavaleiro, per quant' aprendi, franqu' e ardid' era, que bes ali u ele morava nen redor dessi d'armas non podian outro tal saber. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
E de bõos costumes avia assaz e nunca con mouros quiso aver paz; porend' en Sant' Estevão de Gormaz entrou, quand' Almançor a cuidou aver, Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Con el conde don Garcia, que enton tya o logar en aquela sazon, que era bon om' e d'atal coraçon que aos mouros se fazia temer. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Este conde de Castela foi sennor e ouve gran guerra con rei Almançor, que Sant' Estevão tod' a derredor lle vo çercar, cuidando-lla toller. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Mais el conde defendia-sse mui ben, ca era ardido e de mui bon sen; e poren do seu non lle leixava ren, mais ya-os mui de rrijo cometer. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Mais o cavaleiro de que vos faley tanto fez y d'armas, per quant' end' eu sei, que non ouv' y lide nen mui bon torney u se non fezesse por bõo ter. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
E avo-ll' un dia que quis sayr con el conde por na hoste ir ferir dos mouros; mais ante foi missa oir, como cada dia soya fazer. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Pois foi na ygreja, ben se repentiu dos seus pecados e a missa oyu de Santa Maria, que ren non faliu, e outras duas que y foron dizer, Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Que da Reynna eran espirital. Mais un seu escudeiro o trouxe mal dizendo: «Quen en tal torneyo non sal com' aqueste, nunca dev' apareçer.» Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Por nulla ren que lle dissess' aquel seu escudeiro, ele nulla ren non deu, mais a Santa Maria diz: «Sõo teu, e tol-me vergonna, ca ás en poder.» Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
As missas oydas, logo cavalgou e ena carreira o conde achou, que ll' o braço destro no colo deitou dizend': «En bon ponto vos fui connocer. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Ca se vos non fossedes, juro par Deus que vençudos foramos eu e os meus; mais tantos matastes vos dos mouros seus del rei Almançor, que ss' ouv' a recreer. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
E tanto fezestes por gãardes prez, que ja cavaleiro nunca tanto fez nen soffreu en armas com' aquesta vez soffrer fostes vos polos mouros vençer. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Mas rogo-vos, porque vos é mui mester, que de vossas chagas pensedes, senner; e eu ey un meje dos de Monpisler que vos pode çedo delas guareçer.» Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Disse-ll' est' el conde, e mui mais ca tres lle disseron aquesta razon medes; e el deles todos tal vergonna pres que con vergonna se cuidou ir perder. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Mais pois que sas armas viu e couseçeu que feridas eran, logo connosçeu que miragre fora, ca ben entendeu que d'outra guisa non podia seer. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...
Pois est' entendudo ouve, ben foi fis que Santa Maria leixa-lo non quis caer en vergonna; e maravidis e outras offrendas lle foi offreçer. Quen ben serv' a Madre do que quis morrer...