Italian poem
Li bacille
by Modesto Della Porta (1885–1938)
I
Vàjje a la cunferenze, l’àtru jre, ’nche la speranze di passà’ mezz’ure, immece ci criscì cchiù li pinzire. Vàjje pe ’ntrà’. Che trove? Tutte scure!
Nu ragge sole ’scè’, gni nu suspire, da dentr’a na cascitte, a na sfessure, e jave a ’lluminà’ ’n facci’a lu mure. E aritrattàte ’mmez’a chelu ggire
di luce, si vedè’ tant’animale: panòcchie, rille, rùchele, pelùse... Stav’a spiehà lu mèdeche, do’ Rocche,
ma n’ci-a riccapezzìve manche sale; nu ’ntrecce di parole curïuse... che ssacce?... Vrocche, stocche... mazzacocche... II
E seguetave: «Queste limanelle, — dicè — che vi presente a qua dinnanze si chiama li bacille, e sono quelle che s’annasconne in mezze a le sostanze
e da la bocca scende a le budelle, da le budelle va dentr’a la panze, e se vi aggraffa non ci sta speranze: viene a ’nfezïone e lo sfraggelle!».
Cumpà’ Giuvà’, mi striquelìve l’ucchie: sarrà nu sonne queste di massère? Pensave, e mi tremave le jnùcchie!...
Diciv’a menta mè’: sarrà nu sbajje: se quelle che sta ddire è lu vere ’sta panza me’ divente nu serrajje! III
Gnà mi vutiv’atturne, a man’a mane, vidive ca l’angustie e la paure pijàve pede. Menche di Rasùre si stav’a fà la cruce ’nche la mane
sopr’a la panze, a n’âtru cristïane j’avè’ minute gnì na scuntrature, e Rose, gialle gni la zuffirane, tremenne, stav’a dire lu scungiure.
Stasere pô succèdere nu guaje! — pinzive — e quase je le vulè dire: ’Gnore dottò’, a la gente je fa male!
Ma po’, ’ste cose a ddò’ s’è ’ntese maje?! Certe papòcchie grusse a ’ssa manìre n’si legge manche sopr’a le giurnale! IV
Ma dope si spiehà: «Quest’animale — dice — che sta qua in faccia ritrattate non sono così grande tale e quale, anzi se pure lei lo riguardate
solo co l’occhio nude, al naturale, per quanto cerche non lo ritrovate. Ma visto dentro un grosso cannocchiale duventa così grosse e strafurmate».
— Porca miseria! m’ò pijà’ pe’ fesse? — je vulè’ dire — stem’a fà le gioche? Picchè sci mi ’ngrussate sole quesse?
Se mi ci mette i’, care duttore, dentr’à ’ssu cannucchiale, a lu cchiù poche ’sta vocca me’ duvente nu trafore!